Ấn Độ tăng cường thách thức Trung Quốc trên Biển Đông?

https://www.voatiengviet.com/a/%E1%BA%A5n-%C4%91%E1%BB%99-t%C4%83ng-c%C6%B0%E1%BB%9Dng-th%C3%A1ch-th%E1%BB%A9c-trung-qu%E1%BB%91c-tr%C3%AAn-bi%E1%BB%83n-%C4%91%C3%B4ng-/5078728.html

Ấn Độ và Nga là hai nước đồng minh truyền thống

Ấn Độ và Nga là hai nước đồng minh truyền thống

Ấn Độ đang tăng cường thách thức ảnh hưởng của Trung Quốc ở Biển Đông bằng cách tiếp cận với Nga và các cường quốc khác trong khu vực, South China Morning Post dẫn lời các nhà phân tích cho biết.

Từ Vladivostok đến Chennai

Tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông (EEF) vừa được tổ chức ở Vladivostok, Ấn Độ và Nga đã đồng ý triển khai một tuyến đường hàng hải mà một phần sẽ đi qua vùng biển đang có tranh chấp gay gắt. Hai nước đồng minh an ninh truyền thống này cũng tăng cường hợp tác quân sự và công nghệ.

Theo biên bản ghi nhớ do Ấn Độ và Nga ký kết ở một EEF trong tuần này, một tuyến đường biển Ấn Độ-Thái Bình Dương mới sẽ kéo dài từ thành phố cảng Vladivostok thuộc vùng Viễn Đông của Nga cho đến thành phố Chennai nằm trên Vịnh Bengal ở miền đông Ấn Độ.

Tuyến đường biển này một phần sẽ đi qua Biển Đông nơi diễn ra nhiều tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc và các nước láng giềng trong những năm qua.

Ngoài ra, Delhi và Moscow có thể tăng cường liên minh trong lĩnh vực quân sự và công nghệ, theo tuyên bố chung được công bố tại diễn đàn kinh tế ở Vladivostok.

Quan hệ đối tác này có thể ‘bao gồm thiết lập phát triển chung và sản xuất thiết bị, phụ tùng và linh kiện quân sự cũng như cải thiện hệ thống dịch vụ hậu mãi,’ South China Morning Post dẫn tuyên bố chung cho biết.

Thông báo về sự hợp tác quân sự giữa Ấn Độ và Nga được đưa ra một năm sau khi New Delhi đồng ý mua hệ thống tên lửa đất đối không S-400 do Nga sản xuất.

Trao đổi với VOA, Luật sư Vũ Đức Khanh, Giáo sư thuộc Đại học Ottawa (Canada) và cũng là một nhà quan sát-bình luận về vấn đề Biển Đông, đánh giá tuyến hải lộ mới này ‘nằm trong chính sách Hướng Đông của Ấn Độ để đảm bảo trục hàng hải của nước này’.

“Đây là hướng đi tốt trong bối cảnh Trung Quốc đang ngày càng khẳng định vị trí của mình trong khu vực và có ý định độc chiếm tuyến đường hàng hải huyết mạch này của thế giới,” ông Khanh nói.

Luật sư Khanh nói vai trò của Ấn Độ trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương là ‘nằm trong tứ giác chiến lược (tứ Bộ Tứ Mỹ-Nhật-Ấn-Úc), có mối quan hệ tốt với Nga từ thời Liên Xô cũ và luôn giữ thái độ hợp tác với các bên để giữ vững quyền lợi chiến lược của họ trong khu vực’.

Tuy nhiên, ông không cho rằng trong giai đoạn này Ấn Độ muốn thách thức tham vọng độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc mà ‘chỉ muốn đóng vai trò quan trọng trong khu vực’ để đảm bảo lợi ích kinh tế, thương mại và chiến lược về lâu dài.’

Về vai trò của Ấn Độ đối với Việt Nam trên Biển Đông, ông Khanh cho rằng ‘Hà Nội có thể đặt niềm tin nhất định vào Ấn Độ’ và so với Nga thì Ấn Độ thậm chí còn là đối tác quan trọng hơn.

“Quan hệ Ấn Độ-Việt Nam là quan hệ rất tốt, được cố Thủ tướng Nehru và Chủ tịch Hồ Chí Minh xây dựng từ những năm 50 của thế kỷ trước và từ năm 2010 đến nay đã có sự tăng tốc cụ thể,” ông cho biết.

Do giữa Trung Quốc và Ấn Độ có nhiều hiếm khích và thậm chí đã từng xung đột trong lịch sử, ông Khanh cho rằng Ấn Độ là đối tác (của Việt Nam) có thể không nhượng bộ Trung Quốc trên rất nhiều phương diện.

“Việt Nam có thể nương theo Ấn Độ để đảm bảo một số quyền lợi trên Biển Đông trong khi chờ đợi bước nhảy vọt trong quan hệ Việt-Mỹ,” ông Khanh nói nhưng cũng cho rằng ‘không có chuyện Ấn Độ sẽ đứng hẳn về phía Việt Nam’ mặc dù về hợp tác quốc phòng ‘hai nước sẽ đi rất xa’.

“Trên Biển Đông, Ấn Độ sẽ không đi xa đến mức tuyên bố ủng hộ bên này hay bên kia mà chỉ khẳng định sẽ bảo vệ quyền lợi của họ ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương,” ông Khanh nói.

Còn về Nga, nhà quan sát này cho rằng mặc dù Moscow ủng hộ Bắc Kinh trong vụ kiện Biển Đông của Philippines hồi năm 2016, nhưng nước này sẽ ‘không có quyền lợi về trung hạn và dài hạn nếu để Trung Quốc độc chiếm Biển Đông’ và Moscow ‘muốn có tiếng nói trong khu vực’.

Đối chọi Trung Quốc?

Trên tờ South China Morning Post, ông Hồ Trí Dũng, chuyên gia nghiên cứu của Viện Khoa học Quốc tế trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Thượng Hải, nhận định rằng tuyến hải lộ mới này ‘báo hiệu sự hợp tác của Ấn Độ với Nga hiện đang đi đến giai đoạn thực chất’.

“Do Nga đang tìm cách mở rộng ảnh hưởng ở châu Á, hợp tác với Ấn Độ ở mức độ nhất định có thể đối chọi ảnh hưởng của Trung Quốc ở châu Á,” ông nói thêm.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho biết tuyến đường hàng hải theo kế hoạch này phù hợp với chính sách ‘Hướng Đông’ của Ấn Độ nhằm làm sâu sắc thêm mối quan hệ kinh tế và chính trị của quốc gia Nam Á này với các nước Đông Nam Á.

Một nội dung của hiệp định hợp tác là Ấn Độ sẽ cấp Nga khoản vay chưa từng có trị giá 1 tỷ USD để phát triển vùng Viễn Đông Nga giàu có về tài nguyên.

Với hơn 55% giao thương đi qua các tuyến hải lộ quan trọng của châu Á và eo biển Malacca, Ấn Độ – nền kinh tế lớn thứ bảy thế giới và lớn ba châu Á – có lợi ích chiến lược ở Biển Đông.

Ấn Độ cho thấy sự quan tâm trở lại đối với khu vực trong tuần qua khi tuyên bố chung của Ấn Độ và Nhật Bản công bố trong chuyến thăm Tokyo của Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh nói rằng hai bên đã xem xét tình hình ở Biển Đông, theo South China Morning Post.

Ấn và Nhật cũng cam kết chia sẻ hậu cần quân sự để có khả năng vận hành mang tính tương tác cao hơn, cũng theo tuyên bố chung này.

Trong tuần, các quan chức của ONGC Videsh Ltd của Ấn Độ, chi nhánh hải ngoại của Tập đoàn Dầu khí Ấn Độ, nói với hãng thông tấn PTI rằng họ đang muốn kéo dài thêm hai năm để thăm dò một lô dầu của Việt Nam trong vùng biển tranh chấp trên Biển Đông.

Đây sẽ là lần gia hạn thứ sáu của công ty kể từ khi ký hợp đồng với Hà Nội vào năm 2006 để phát triển Lô 128 rộng 7.058 km2 mặc dù cho đến nay không có bao nhiêu dầu được khai thác từ lô này.

Trung Quốc, với nhiều tuyên bố chủ quyền gây tranh cãi trong khu vực, từ lâu đã bác bỏ việc bất kỳ đối tác nước ngoài nào vào khai thác trữ lượng dầu khí trong vùng biển tranh chấp. Thỉnh thoảng họ đã triển khai các tàu phi quân sự để cản trở hoạt động thăm dò dầu khí của nước ngoài tại đây.

Khi thương mại giữa Ấn Độ với Đông Á gia tăng, New Delhi có thể tìm cách tăng cường sự hiện diện ở khu vực để giảm sự phụ thuộc vào các cường quốc lớn ở Tây Thái Bình Dương, các nhà phân tích cho biết.

“New Delhi lo ngại về sự quyết đoán mới của Trung Quốc và sự khẳng định bằng sức mạnh của Bắc Kinh về chủ quyền trên Biển Đông,” ông Rajeev Ranjan Chaturvedy, nhà nghiên cứu khách mời tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam thuộc Đại học Công nghệ Nanyang ở Singapore, cho biết.

‘Không muốn đối đầu’

Tuy nhiên, các nhà quan sát cho rằng Ấn Độ sẽ kiềm chế để không trực tiếp đối đầu với Bắc Kinh xung quanh tranh chấp trên Biển Đông.

“Các quan chức Ấn Độ thường nêu bật các lợi ích kinh tế và thương mại quan trọng của đất nước họ ở Biển Đông mà vì thế việc tiếp cận các tuyến hải lộ quan trọng là một đòi hỏi bức thiết,” ông Abhijit Singh, người đứng đầu Viện Ý tưởng Chính sách trên Biển ở Delhi, được South China Morning Post dẫn lời cho biết.

“Tuy nhiên, ngoài việc nhấn mạnh sự cần thiết phải tuân thủ luật pháp quốc tế và giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, các quan chức Ấn Độ không sẵn sàng đi xa hơn.”

Ông Singh, một cựu sĩ quan hải quân Ấn Độ, cũng nói với South China Morning Post rằng Ấn Độ và Bắc Kinh dường như có cách diễn giải tương tự về luật hàng hải mà Mỹ và các đồng minh thường viện dẫn để biện minh cho các cuộc tuần tra không báo trước của các chiến hạm của họ trên Biển Đông.

“Đáng chú ý, Ấn Độ khác với nhiều đối tác Thái Bình Dương, nhất là Mỹ, trong việc giải thích luật hàng hải và quyền tự do đi lại của tàu chiến nước ngoài ở các vùng biển gần bờ,” ông nói với South China Morning Post.

“New Delhi không đồng tình với tuyên bố của Hoa Kỳ rằng các tàu chiến của họ có quyền đi lại không bị ngăn trở ở vùng biển ven bờ của một quốc gia khác mà không cần thông báo và được chấp thuận trước,” ông nói.

“Thật ra, quan điểm của New Delhi về đi lại ở Biển Đông dường như gần gũi hơn với lập trường của Bắc Kinh – nhất là trên vấn đề hoạt động hải quân ở lãnh hải hoặc vùng đặc quyền kinh tế của một quốc gia ven bờ với lý do là sự đi lại vô hại,” ông Singh nói thêm.

Còn ông Hồ thì cho rằng mặc dù không hài lòng với dự án khai thác dầu mỏ chung của Ấn Độ với Việt Nam, sẽ khó có khả năng Bắc Kinh nêu vấn đề Biển Đông trong chuyến thăm Ấn Độ sắp tới của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 10.

“Điều này có thể có tác động tiềm tàng đối với quan hệ song phương,” ông giải thích.

“Ưu tiên hàng đầu của Bắc Kinh là lôi kéo Ấn Độ tham gia vào Sáng kiến Vành đai và Con đường, vì vậy Bắc Kinh khó có thể phản ứng mạnh với Ấn Độ trong các vấn đề Biển Đông.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s